امسال برای نخستین بار بخش سرود در قالب یکی از بخشهای متنوع جشنواره موسیقی فجر جانمایی شد، چطور شد بالاخره سرود هم توانست جایی در مهمترین رویداد موسیقایی کشورمان پیدا کند؟
سرود تا به امروز در بین اهالی موسیقی جایگاهی نداشته و تمام تلاش ما این است و خواهد بود که هویت موسیقایی به هنر موسیقی سرود بدهیم و پیوندی بین موزیسینها و اهالی سرود و بالعکس ایجاد کنیم. واقعاً سرود یکی از بخشهای مؤثر موسیقی کشورمان است که متأسفانه تا به امروز این اتفاق در جامعه ما رخ نداده و بچههای فعال در حوزه سرود هویت موسیقایی نداشتهاند. از دلایلی که ما خیلی اصرار داشتیم و الحمدلله دوستان دفتر موسیقی به خصوص آقای دکتر اللهیاری، مدیر کل دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی که یک همدلی و همیاری خوبی در این زمینه داشتند، این بود که ما با ورود سرود به جشنواره موسیقی فجر این کار را آغاز کنیم و با هویت بخشیدن این هنر موسیقی سرانجام بگیرد.
همانطور که میدانید سرود از جمله ابزارهای مؤثر و پررنگ در دوران پیش و پس از انقلاب و در دوران دفاع مقدس بود، به چه علتی این هنر ایرانی در طول این سالها برخلاف خدماتش به کشور و مردم هویت موسیقایی پیدا نکرده است؟
شاید یکی از علتهایی که پس از پیروزی انقلاب اسلامی در بین مردم همدلی و همداستانی ایجاد کرد، خوانشهای دستهجمعی یا شعارها و سرودهایی بود که باهم میخواندند. این خاصیت سرود است که همه را باهم مجتمع و جمع میکند و این اتفاق در اوایل انقلاب بسیار پررنگ بود که مردم را همدل میکرد و آن هدفی را که داشتند، در قالب آن سرودها پیگیری میکردند.
در واقع سرود یک نوع پیوست فرهنگی انقلاب بود.
ما اعتقاد داریم سرود یکی از ابزارهای مهم تغییر فرهنگ کشورهای مختلف است. در واقع اگر شما بتوانید با سرود فرهنگ دیگران را متحول کنید، قطعاً کار تعجببرانگیز و غیرقابل باوری نکردهاید. قابلیت سرود همین است. متأسفانه در اواخر دهه ۶۰ و اوایل دهه ۷۰ سرود بدون متولی رها و این اتفاق باعث شد این مؤلفه مهم انقلاب اسلامی در مدارس هم کمرنگ شود و آرامآرام دچار یک نوع مهجوریت و فراموشی شود. این مسائل باعث شد حالتی خاص از سرودخوانی ایجاد شود به اسم پلیبک، حالا ما نمیگوییم که این مسئله یک آفت بود، چون همین مسئله یک نوع مزایا و خوبیهای مختص خودش را داشت.
یک نوع تنفس مصنوعی برای سرود محسوب میشد که از مرگ آن جلوگیری کند.
احسنت، دقیقاً این مسئله یک تنفس مصنوعی بود برای سرود. حالا ما به دنبال احیای این هستیم که بچهها بتوانند به صورت تخصصی و درست کار را اجرا کنند که این مسئله هم در خوانش بچههای فعال در این حوزه مؤثر است. هر چند یکسری معایبی دارد ولی همانطور که شما اشاره کردید یک نوعی تنفس مصنوعی تلقی میشود و به نظرم باید این اتفاق با اجرای زنده بچهها جایگزین شود.
چه هدفگذاریهایی برای دورههای آینده و جلوگیری از حذف احتمالی آن توسط مدیران آتی طراحی کردهاید؟ چه اینکه ظاهراً با جابهجایی مدیران همه چیز دچار تغییر و تحول میشود!
از پس از انقلاب تا به امروز سرود در کشور ما چنین جایگاه ویژهای نداشته است تا جایی که رهبر معظم انقلاب هم روی همین مسئله تأکید داشتند و عنایت ایشان به مقوله سرود باعث شده است بقیه مسئولان بخشهای دیگر هم به آن توجه نشان دهند. واقعیت این است که سرود این قابلیت را داشته است که مورد توجه ویژه و اینچنینی قرار گیرد و از آن به عنوان یک ابزار فرهنگی استفاده شود. ما امسال یکی از اهدافمان هویت موسیقایی دادن به سرود است و هدف دیگرمان درگیری مخاطب با شیوه و شکلی است که الان در جشنواره موسیقی فجر وجود دارد. از گذشته تا امروز سابقه نداشته است مخاطب پول بدهد و برای کنسرت سرود بلیت بخرد و به سالن برود. این اتفاق در این جشنواره افتاده و خیلی برای ما جالب است که مخاطبانی با ظواهر، تیپهای متفاوت و متنوعی میآیند در سالن مینشینند و از محتوا استفاده میکنند. یکی از اهداف ما هم همین مسئله بوده که تا الان به لطف خدا برای جشنواره محقق شده است، بهترین شاهد برای این مدعا هم اخبار خبرگزاریها و رسانهها در مورد شوق و شور سالنهای موسیقی در جشنواره فجر است. خوشبختانه کنسرت سرود راه افتاده و مخاطب با آن ارتباط برقرار کرده و ما باید برای ارتقای محتوای گروههای سرود تلاش و برنامهریزی کنیم، چون فعالان حوزه سرود باید همه سلایق و اقوام را در نظر بگیرند و کار تولید کنند. متأسفانه بسیاری از آیینها و رسوماتی که ما در شهرها و روستاهای کشورمان داشتیم، در معرض نابودی است و باید با تنوعبخشی به محتوای سرودها آنها را زنده نگه داریم. ما معتقدیم و میبینیم که با سرود میشود به این مهم دست پیدا کرد، اینها اهداف بخش سرود جشنواره موسیقی فجر هستند.
برای سال آینده چه برنامهای دارید؟
امسال به دلیل محدودیت وقت و زمان نتوانستیم یک فراخوان عمومی دهیم و از گروههای سراسر کشور دعوت کنیم و بر اساس اطلاعاتی که در دفتر سرود موجود بود و آنها را رصد میکردیم، ۱۰ تا از بهترین گروههایی را که قابلیت اجرای برنامه زنده داشتند دعوت کردیم. برای سال آینده از همین الان برنامهریزیمان را شروع کردهایم تا هر چه زودتر فراخوان را منتشر کنیم و گروهها بتوانند سرودهای خوبی را برای سال آینده تولید و آماده کنند تا مورد داوری قرار بگیرند و به بهترین گروه جایزه موسیقی فجر تعلق بگیرد.
مدیر کل دفتر موسیقی وزارت ارشاد در نشست خبری سیوهشتمین دوره جشنواره موسیقی از تغییر اساسنامه جشنواره در مورد جایزه باربد خبر داد که برای اولین بار جشنواره موسیقی فجر را رقابتی کرد، چون ممکن است با جابهجایی مدیران فعلی مجدداً به سرنوشت چند سال اخیر دچار شود، برای اینکه بخش سرود در سالهای آینده در قالب بخشهای اصلی جشنواره و همچنین برگزاری آن به صورت رقابتی باشدتدبیر و برنامهای دارید؟
امسال به دلیل اینکه سرود در بخش رقابتی باربد حضور نداشت، اصلاً به بحث رقابتی کردن آن در این دوره ورود نکردیم و امسال صرفاً در حد تندیس و تقدیرنامه برای یکی از گروهها که آن هم با آرای مردمی انتخاب میشود، برنامهریزی کردیم. برای سال آینده صحبتهایی با مسئولان موسیقی وزارت ارشاد داشتیم که برای سرود یک جایزه باربد در نظر گرفته شود، البته در مورد فرایند و نحوه انتخاب گروه سرود برتری که قرار است این جایزه را بگیرد، هنوز صحبت و تبادل نظری صورت نگرفته است، اما حتماً به زودی سازوکار آن را تعیین میکنیم.
امسال قرار است گروه سرود منتخب با اتکا به آرای مردمی صورت بگیرد، در مورد نحوه انتخاب و فرایند این جایزه توضیح دهید.
مخاطبانی که در سالن اجرای کنسرت سرود شرکت میکنند، بلیتهایی دارند که روی آنها اسم گروه سرود و کد عددی مختص آن گروه درج شده است، ضمناً روی این بلیتها شماره یک سامانه دریافت پیامک هم وجود دارد که بعد از ارسال کد گروه مورد نظرشان به این سامانه، گروه سرودی که بیشترین آرای مردمی را به خودش اختصاص دهد، به عنوان گروه برتر معرفی میشوند.
از آفتهایی که سرود را تهدید میکند، بحث محتوای آن است. برای ارتقا و حرفهایتر کردن محتوای سرودها چه برنامهای دارید؟
ما در نظر داریم برای ارتقای محتوای سرود در دورههای بعدی جشنواره یک موضوعی را انتخاب و به گروههای سرود اعلام کنیم تا آنها هم بر محور همان موضوع به تولید محتوا بپردازند و این را هم در قالب جایزه و جشنواره برگزار کنیم. یکسری موضوعات برای ما اهمیت بسیار زیادی دارد که آنها را هم به مرور زمان اعلام و انشاءالله در قالب جشنواره برگزار میکنیم. به نظرم راهی که میتوانیم برای کنترل محتوای سرودها داشته باشیم همین مسئله است که بتوانیم موضوعات و قالبهای درخواستی و مورد نظرمان را به آنها اعلام کنیم تا این عزیزان هم در همان زمینه تولید محتوا داشته باشند.
برای تمرکز زدایی از بخش سرود جشنواره موسیقی فجر و جلوگیری از تهرانیزه شدن آن و مشارکت دادن همه شهرها و مناطق کشور چه برنامهای دارید؟
امسال قرار بود تنها یک گروه سرود تهرانی داشته باشیم و چهار گروه سرود شهرستانی را در جشنواره مشارکت دهیم، اما متأسفانه به دلیل همان مسئله کمبود زمان و محدودیت امکانات موفق به عملیاتی کردن آن نشدیم. گروههای سرود شهرستانی در کشور داریم که با وجود امکانات بسیار ضعیف و محدودی که دارند به نسبت برخی گروههای دیگر کارهای فوقالعاده و بینظیری را تولید کردهاند و ما به دنبال این هستیم که بتوانیم از نظر محتوایی، رسانهای و هر شکلی که نیاز داشته باشند در حد توانمان به آن رسیدگی کنیم و قاعدتاً به دنبال این هستیم که بحث سرود را از حالت تهرانی بودن خارج کنیم. ما تیمی داریم که گروههای روستایی را رصد کردیم و آماری از اینها داریم که مخاطب را شگفتزده میکنند. ما گروههای سرودی داریم که در زیر یک کپر روستایی کاری اجرا میکنند که گاهی اوقات گروههای تهرانی توان اجرای آن را ندارند و به قول معروف کم میآورند. ما اینها را رصد کردیم و آمارشان را داریم و قرارمان بر این است که تمام توانمان را بگذاریم تا این بچههای توانمند را به همه کشور معرفی کنیم.
